Qubaçılar

Müasir din. Mömin qubaçilər ənənəvi olaraq sünni islamı etiqad edirlər. Şəxsi inanclar və dindarlıq dərəcəsi fərqlidir. Erkən təsəvvürlər. Tarixi təsvirlər hava ilə bağlı mərasimləri, ağaclara ehtiramı, qoruyucu əşyaları və nəzərdən qorunmanı qeyd edir. Bu məlumatlar müəyyən dövrlərə aiddir və bütün müasir sakinlərin baxışlarını müəyyən etmir. Zərdüşt təsiri. Məmmayev orta əsr müəlliflərinin Zirihgeranın dəfn adətləri haqqındakı məlumatlarını zərdüşt ənənəsi və İranla əlaqələrlə bağlayır. Bu, materialların tarixi şərhidir, qorunub saxlanmış yerli dini təlim deyil. Xristianlıq haqqında məlumatlar. Akademik oçerk köhnə məlumatlara və rəvayətlərə əsaslanaraq onun müəyyən yayılmasını qeyd edir. Dinlərin miqyasını və nisbətini orta əsr inanclarının dəqiq siyahıyaalması kimi təqdim etmək olmaz. Dərbəndin rolu. Ticarət, siyasi və mədəni əlaqələr Qubaçini müsəlman maarifçiliyinin mərkəzlərindən biri ilə birləşdirirdi. Dinin ötürülməsi yalnız hərbi yürüşlər vasitəsilə baş vermirdi. 1126-cı il yürüşü. Əl-Qarnatinin nəqlində Dərbənd əmiri Zirihgeran sakinlərini islamı qəbul etməyə və vergi ödəməyə məcbur etməyə çalışmışdır. Uğursuz yürüş haqqındakı hekayə həm də möcüzəvi motivlər ehtiva edir. XII əsrdə təhsil. Məmmayev əl-Qarnatinin təsvir etdiyi Dərbənddə şafii hüququ üzrə dərslərdə zirihgeranlıların iştirakına diqqət yetirir. Bu, əhalinin bir hissəsinin erkən müsəlman əlaqələrinə işarə edir. XIII–XIV əsrlərin qovşağı. Məmmayevin tədqiqatlarında Qubaçidə islamın bərqərar olması bu dövrlə bağlanır. Erkən təmasları və sonrakı kökləşməni tək bir qəbul gününə endirmək olmaz. Məhəllələrin fərqi. Rəvayətə görə, yuxarı məhəllə islamı aşağı məhəllədən yeddi il gec qəbul etmişdir. Simvolik rəqəm və şifahi ötürülmə hekayəni dəqiq təqvim qeydi kimi istifadə etməyə imkan vermir. Yazıvə XIV əsrin. Bidax xuppe qəbiristanlığındakı stela hicri 783-cü ilə, yəni 1381/82-ci ilə aid edilir. Küfi yazılar və dekor müsəlman mədəniyyətinin maddi sübutlarıdır. Dini təhsil. Məktəb və mədrəsə ərəb savadını, Quranı və şəriətin əsaslarını öyrədirdi. Elmi bilik və yerli yazı təcrübələri dini həyatın varisliyini dəstəkləyirdi. Rəqəmlər, yaddaş və mərasimlər. Yeddi və qırx rəqəmlərinə folklorda, toy və yas adətlərində rast gəlinir. Onların öyrənilməsi tarixi mədəni təbəqələrin birləşməsini göstərir, vahid dəyişməz inanc sisteminin mövcudluğunu deyil. Sovet məhdudiyyətləri. Dini qurumlara dair siyasət ictimai təhsili və təcrübəni dəyişdirdi. Dinin ailə daxilində ötürülməsi başqa şəraitdə davam etdi; bu, ümumdağıstan kontekstidir. XX əsrin sonu və müasirlik. İcmaların və təhsilin dirçəlişi ənənələr haqqında müzakirələrlə müşayiət olunurdu. Bobrovnikovun tədqiqatı regional prosesləri təsvir edir, hər qubaçi ailəsinin eyni bioqrafiyasını deyil.