ლაკები

ისლამამდელი წარმოდგენები. გვიანდელი ეთნოგრაფიული ჩანაწერები ინახავს ბუნებრივი ძალების, სულების, დამცავი მოქმედებებისა და ცალკეული ადგილების თაყვანისცემის ხატებს. მათ მიხედვით შეიძლება წინანდელი მსოფლმხედველობის ნაწილების რეკონსტრუქცია, მაგრამ არა ყველა ძველი ლაკის ერთი უცვლელი რელიგიისა. ზალი და ავდალი. ლაკურ მითოლოგიურ ტრადიციაში ზალი უმაღლესი ძალის ხატებასთანაა დაკავშირებული, ავდალი კი ნადირობასა და ველურ ცხოველებთან. მათი ხატები მუსლიმურ გარემოში გადააზრებული იქნა. მსგავსი მოტივები მეზობელ ხალხებთან კულტურულ კონტაქტებზე მიუთითებს და არა ერთი სისტემის უბრალო ასლზე. წვიმა, მოსავალი და ლოცვა. ლ. ბ. გმირია აღწერს წვიმის გამოთხოვის სხვადასხვა ხერხს, მათ შორის ლაკებთან დაფიქსირებულს. ერთ რიტუალურ კომპლექსში შეიძლებოდა გაერთიანებულიყო ადგილობრივი მოქმედებები, წმინდანთა თაყვანისცემა და ისლამური ლოცვა. ქრისტიანობა: რეგიონული კონტექსტი. ადრეულ შუა საუკუნეების კავკასიამ იცოდა ქრისტიანული მისიები და მრავალფეროვანი ადგილობრივი კულტები. ეს ცნობები დამატებითი მტკიცებულებების გარეშე არ გვაძლევს საშუალებას, ყველა ლაკის წინაპარი ქრისტიანად მივიჩნიოთ ან მათი მოქცევის ერთი თარიღი დავნიშნოთ. როგორ მოვიდა ისლამი. ახალი რელიგიის გავრცელება დაკავშირებული იყო არაბულ ლაშქრობებთან, შემდგომ პოლიტიკურ კონტაქტებთან, ქადაგებასთან, სწავლულობასა და ადგილობრივ ცენტრებთან. სამხედრო წარმატება და მოსახლეობის მიერ რწმენის ათვისება დროში არ ემთხვევა. რატომ მიუთითებენ სხვადასხვა საუკუნეს. ა. გ. ბულატოვა, ლ. ი. ლავროვის მიყოლებით, ისლამის საბოლოო დამკვიდრებას XI–XII საუკუნეებს მიაკუთვნებს და უფრო ადრეულ შეღწევასაც უშვებს. ეს კვლევითი პერიოდიზაციაა, რომელიც ადგილობრივი გადმოცემის თარიღებისგან განსხვავდება. ყუმუხის მეჩეთი და 778–779 წლების თარიღი. ვ. ო. ბობროვნიკოვი განიხილავს გვიანდელ წარწერას, რომელიც მოგვითხრობს მეჩეთის აბუ მუსლიმის მიერ ჰიჯრის 162 წელს დაარსებაზე. ეს ისტორიული მეხსიერებისა და შემდგომი გადაკეთებების მოწმობაა და არა VIII საუკუნის თანადროული სამშენებლო წარწერა. აბუ მუსლიმი: ისტორია და გადმოცემა. მეცნიერები ადარებენ სხვადასხვა ქრონიკასა დაწარწერას, კავკასიელ ისლამიზატორ გმირს ხორასნის ამავე სახელის მოღვაწეს არ ურევენ. კვლევა უშვებს რამდენიმე მქადაგებლის თვისებების გაერთიანებას ერთ თაყვანისცემულ ხატში. რას გვიჩვენებს დათარიღებული ძეგლები. ყუმუხის საფლავის ქვები არაბული წარწერებით XIV–XV საუკუნეებიდან განვითარებულ მუსლიმურ კულტურას ადასტურებს. 1484–1485 წლების წარწერა აჰმადის ძე უმარის საფლავზე მოხსენიებს მოლოცვას. კონკრეტული ძეგლის თარიღი ხალხის მოქცევის თარიღი არ არის. სუნიტური ტრადიცია. მორწმუნე ლაკების უმრავლესობისთვის ისტორიულად დამახასიათებელია სუნიტური ისლამი შაფიიტური სამართლებრივი სკოლისა. საზოგადოების რელიგიური ტრადიცია და თითოეული ადამიანის პირადი რწმენა ერთმანეთის იდენტური არ არის. სუფიური მოძღვრობა. ჯამალუდინ გაზი-ყუმუხელი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაქშბანდიური მოძღვარი და იმამ შამილის სულიერი ავტორიტეტი გახდა. საიფულა-კადი ბაშლაროვიც მონაწილეობდა სუფიური კავშირების განვითარებაში. ეს უკვე მრავალსაუკუნოვანი მუსლიმური ისტორიის ეტაპებია. სწავლულობა და რეფორმატორობა. ალი კაევი ღვთისმეტყველურ განათლებას ისტორიასთან, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებთან და გამომცემლობით საქმიანობასთან აერთიანებდა. მისი მოღვაწეობა გვეხმარება დავინახოთ მუსლიმური აზროვნების მრავალფეროვნება, რომელიც ერთ მიმართულებამდე არ მიდის. საბჭოთა პერიოდი და შემდგომი ცვლილებები. ანტირელიგიური პოლიტიკა ინსტიტუტებს ზღუდავდა, მაგრამ ცოდნა და პრაქტიკა ოჯახებსა და ადგილობრივ თემებში გადაცემას განაგრძობდა. პოსტსაბჭოთა აღორძინება მოიცავდა მეჩეთების აღდგენას, სწავლებას და შიდა კამათს რელიგიური ნორმის შესახებ. სიწმინდეები და დღევანდელი ცხოვრება. ყუმუხის მეჩეთი ცოცხალი რელიგიური სივრცისა და კულტურული მეხსიერების ნაწილად რჩება. თანამედროვე გარეგნობა სხვადასხვა ეპოქის შეკეთების კვალს მოიცავს; დოკუმენტური ფოტოსურათი არ შეიძლება წარმოდგენილ იქნას როგორც შუა საუკუნეების შენობის ზუსტი რეკონსტრუქცია.