ცეზები (დიდოელები)

ადრეული წარმოდგენები. მათ შეისწავლიან ფოლკლორის, ლექსიკის, ეთნოგრაფიული დაკვირვებებისა და ძველი აღწერების მიხედვით. რეკონსტრუქცია სრულ ძველ სარწმუნოებას არ ქმნის. ცӀობი და ბეჩედი. მკვლევარები ამ სახელებს ძველ ღვთაებებს შორის აღწერენ. ცӀობის თაყვანისცემას თეთრ ქვებსა და შესაწირავებს უკავშირებდნენ. მთები და სულები. ბუდალაბები წარმოდგენილი იყვნენ როგორც მთებისა და გამოქვაბულების მკვიდრნი. ამინდის რიტუალებში ძველი წარმოდგენები დროთა განმავლობაში მუსლიმურ ლოცვებს შეერწყა. ქრისტიანული გავლენა. ლუგუევი და მაგომედოვი მას შუა საუკუნეებში საქართველოდან მისიონერულ საქმიანობას უკავშირებენ. ავტორები აღნიშნავენ გავრცელების არასრულობას და ძველი კულტების ხანგრძლივ შენარჩუნებას. ადრეული კონტაქტები ისლამთან. აკადემიური ნარკვევი პროცესის დასაწყისს XV საუკუნეს მიაკუთვნებს. ეს არ არის ყველა ცეზური სოფლის საერთო მოქცევის თარიღი. XVII–XVIII საუკუნეები. ლუგუევი და მაგომედოვი ისლამიზაციის გაძლიერებას უკავშირებენ ხუნზახისა და ჰიდატლის მეტოქეობას ქართველ მმართველებთან სასაზღვრო საზოგადოებების გამო. პოლიტიკური და რელიგიური გავლენა ერთად ვითარდებოდა. არათანაბარი მოქცევა. გამოქვეყნებული გადმოცემები ასახისა და აკდის შესახებ მოგვითხრობენ ქვის სიწმინდეების თაყვანისმცემლებისა და მუსლიმების შეტაკებაზე ჯერ კიდევ XIX საუკუნეში. ეს ლოკალური მოწმობებია. როგორ მკვიდრდებოდა ისლამი. მეჩეთები, რელიგიური სწავლება, კადიები და თემთაშორისი კავშირები ახალ რელიგიას საზოგადოებრივ ცხოვრებაში აერთიანებდნენ. ადგილობრივი ნორმები და რიტუალები თანდათან იცვლებოდა. სუნიტური ტრადიცია. რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის თანამედროვე ცნობარი მორწმუნე ცეზებს ახასიათებს როგორც მუსლიმ-სუნიტებს. ცალკეული ადამიანების რწმენა და რელიგიურობის ხარისხი განსხვავდება. წმინდანები და ზიარატები. კიდეროში აღწერილია აჰმედ-დიბირის ზიარატი. მის შესახებ გადმოცემებში მუსლიმური სიწმინდე ადგილობრივ ამინდის წარმოდგენებს ერწყმის. ცეცხლი და იგბი. ისტორიული აღწერები დღესასწაულს უკავშირებენ ზამთრის კალენდარს, კოცონებსა და საერთო ტრაპეზს. სეზონური დღესასწაული უნდა გავმიჯნოთ ისლამური მთვარის კალენდრისგან. საბჭოთა შეზღუდვები. სახელმწიფო პოლიტიკა ცვლიდა რელიგიური დაწესებულებებისა და სწავლების შესაძლებლობებს. პრაქტიკის გადაცემის ოჯახური ფორმები გრძელდებოდა რელიგიაზე ზოგადი ზეწოლის პირობებში. XX საუკუნის ბოლოს აღორძინება. აღდგებოდა საზოგადოებრივი რელიგიური ინსტიტუტები და განათლება. დაღესტნისთვის ეს პროცესი თან ახლდა დისკუსიებს ტრადიციებსა და ადგილობრივი რიტუალების დასაშვებობაზე. ისტორიული ფოლკლორი დღეს. მოთხრობები სულებზე, თეთრ ქვებსა და ამინდის მაგიაზე არ ნიშნავს ყველა თანამედროვე ცეზის ერთნაირ რწმენას. მათი მნიშვნელობა სოფლებისა და თაობების მიხედვით განსხვავდება.