КьучӀда гьумерде
Кавказалъул ирс

Жиндирго гьадеги. ГІагардул гьадеги. ГІумруялъул гьадеги.

Шималияб КавказЖанубияб Кавказ
Рутул росалъул рукъзал ва мажгит мугӀрузда гьоркьоб, 2013 соналъул апрелалъул документалияб сурат
← Киналниги халкъал

Шималияб Кавказ · Дагъистан

Рутулал

Мыхабыр (Рутул); жиндирго цӀарал

Рутулал: тӀаса Самуралъул ва Ахты-чаялъул жамгӀатазул тарих, Дагъистаналда ва Азарбижаналда таркъин, мацӀ ва маданият. Цебе заманалъул иманал, исламалъул таркъин, гьоркьохъелгӀасралъул хъвай-хъвагӀаби, кутакаб хронология ва гӀелмиял материалал.
Регионал:ДагъистанАзербайжан
Рутул. Сурат Fred Schaerli, 2013 · CC BY-SA 3.0

МацӀ

Рутул мацӀ

Хъизан

Нахско-дагестаниял хъизан · лезгин тӀогь

Къадар

34 259 Россиялда (2021 соналъул хъвай-хъвагӀай)

Тарих

ВатӀан ва жамгӀаби. Рутулал ккола Жанубияб Дагъистаналъул аслиял халкъаздаса цо халкълъун. Гьезул гӀадаталъул тархалал бухьарал Самуралъул тӀасиял рагӀалдазгун, Ахты-чай гӀоркьгун ва Азарбижаналъул шималгун. Халкъалъул тарих батӀияб буго цо административияб районалъул тарихалдаса.
ЦӀарал. ГӀаммаб цӀар бухьараб буго Рутул росугун. Гьелъул цоцалъ руго гьанжеги батӀи-батӀиял росабазул гӀадамазул жиндирго цӀарал; «мыхабыр» абураб цӀар бухьараб буго аслияб куцалда Рутулалгун. Цо росулъул цӀар кинабниги жамгӀабазда тӀад буссинаби гьабизе бажаруларо баян гьабун.
Цебераб Кавказ. Гьанир ругел жамгӀабазул тарих цӀалула Кавказалъул Албаниялъул ва гьелъул гӀорхъода ругел улкаязул контексталда. Территориялъул цебесеб цӀар гьанжесеб этнонималъул гӀадин букӀунаро; мацӀазул гьудуллъиги бихьизабуларо кинабниги гӀадамал цо цебесеб къавмалдаса рачӀарал ругин.
ГьоркьохъелгӀасрабазул шагьгӀат. ГӀарабазул хъвай-хъвагӀаязда документ гьарула бусурбабазул муассасаби ва бутӀабазул иш. 1228 ва 1284 соназул рутулазул хъвай-хъвагӀаязда бажарула цӀализе жамгӀаталъул, заказчикзабазул ва диниял авторитетзабазул рол.
Росабазул жамгӀабазул союзал. XVIII–XIX гӀасруялъул тӀоцебесеб бащалъиялда кӀудияб бакӀ ккола Рутулазул магӀал, гьанир ругел жамгӀаби ва бекзабазул хӀакимлъи. БатӀи-батӀиял росабазул бухьенал ва сиясияб бакӀ батӀиял рукӀана.
Кавказалъул рагъ. Агабек Рутуласул гӀахьаллъи гьабуна Россиялъул цебетӀеялда дандечӀваялда. Рагъулаб хъвай-хъвагӀаязда рехсола гьев Шамилилгъун бухьенал ва самуралъул жамгӀабазул вакилзабазул данделъаби. Пачаясул рапортзабазул къиматалъул рагӀаби бихьизабула гьезул авторазул позиция.
ЦӀияб администрация. XIX гӀасруялъул хиса-басияз бухьана рутулазул ракьал Илисуялъул ва Самуралъул идараялгун. ГӀорхъаби ва гӀодорчӀей цӀикӀкӀун хисарун рукӀана; гьел бажаруларо цо къоялъул датагун кинабниги росабазе бицине.
Совет заман. 1928 соналъ лӀугьана Рутулазул кантон, 1929 соналъ гьеб цӀар хисарун районалде абуна. Районалда цолъизарун рукӀана батӀи-батӀиял халкъалъул гӀадамал, гьединлъидал районалъул статистика рутулазул къадаргун гӀадин букӀунаро.
Гьанжесеб гӀадаталъул тархалал. Рутулазул жамгӀаби руго гьарил росабазда, шагьаразда ва гочаралъул росубазда. Тулалъул областалда гьабураб гӀуцӀараб хӀалтӀи бихьизабула тухумазул бухьеназул рол миграциялда ва мацӀ, квен ва хъизаналъул гӀадатал цӀуниялда.
Къадар. 2021 соналъул 1 октябралдалъун критикияб моменталгун хъвай-хъвагӀаялда рекъон Россиялда рикӀкӀана 34 259 рутулав, гьезул 27 043 Дагъистаналда. Гьеб буго миллияб жиндирго жо баян гьаби; гьел къадарал кколаро дунялалъул къадар яги мацӀалда бицунел гӀадамазул къадар.

ТӀибитӀи ва жергейлъулал жамгӀатал

Росдал жамгІатал. Рутул, Шиназ, Ихрек, Мюхрек, Лучек, Хнов ва цогидал росаби жиндирго цІарал ва рахъалъул батІалъаби цІунун руго. Халкъалъул гІаммаб цІар гьеб жанисеб география нахъе кколаро. Рижалъул кІияб рахъалда. Азарбижаналъул рутул жамгІатал Шеки регионалда цадахъ руго, гьезда гъорлъ Шин росуги. Гьезул жиндирго гІадатал Дагъистаналъул материалаздаса батІаго гьаризе ккола. КІалъай ва административияб гІурхъи. МацІалъул батІалъи районлъул рикІкІеналъулгун щибго заманго дандокколаро. Атласалъ росаби гьоркьоб ва росулъ жанир ругел кІалъачагІазда гьоркьоб батІалъаби рихьизарула.

МацӀ

Рутулазул мацӀ бухьараб буго нахгун-дагъистаналъул мацӀазул хъизаналъул лезги мацӀазул гъветӀалда. Лезги, цахур ва цогидал мацӀазгун гьудуллъи бихьизабуларо гьезул цоцалъ ругин.
Гьарил рагӀаби кӀудияб батӀалъигун руго. НИУ ВШЭ-ялъул атласалда документ гьарула 2022 соналъул июлалъул экспедициязул баяназда рекъон анцӀила кӀиго росабазул лексика, фонетика ва грамматика. Цо росулъги жаниб хӀалтӀухъаби батӀи-батӀиял каламалъул вариантал рикӀкӀуна.
Алфавит тасдикъ гьабуна Дагъистаналъул ХӀукуматалъул 1990 соналъул 10 августалъул 128 номер бугеб къараргун. Гьеб буго расмияб алфавиталъул дата, батӀияб батӀи-батӀиял учебникал лӀугьиналъул ва цо школаялда мацӀалъул дарсил байбихьиялъул заманалдаса.
Рутулазул мацӀ хӀалтӀизабула хъизаналда гьоркьоб каламалда, гьитӀинаб ва школаялъул лъай-хъваялда, адабияталда ва цӀех-рехелазда. Гьелъул тарихалда гъорлӀ руго азарбижан, гӀурус ва гӀорхъода ругел дагъистаналъул мацӀазгун контактал.
Кина росулъул грамматикияб баян BivalTyp базалда буго 2015–2019 соназул экспедициязул бугеб. Гьелъ бихьизабула ишалъул гӀахьалчагӀазул эргативияб форма, согласованиеялъул классал ва пространствиял формаби. Гьел баянал бухьарал руго мацӀалъул конкретияб варианталгун.

Иман ва диназул тарих

Цебелал ккола кверщалил гIадатал. Гьез фольклор, календарал гIадатал, бакIалъулал хабар ва цIарал рекъон багьа гьабула. ГIемерисеб хъвай-хъвагIай мусульманазул мухъалда гьабураб буго, гьединлъидал хадусеб хъвай-хъвагIай квешалъулареб гIадамалъул суратлъун рикIин кколаро. Бакъ, моцI ва тIабигIаталъул къуватал. Сефербековас Рутул, Мюхрек, Шиназ ва цогидал росабалъ ракьалъул гIадамалъул батIи-батIиял суратал рихьизарула. Бакъ ва моцI вацазда ва яцазда гIадин рикIиналъул баяналги батIи-батIиял руго. Рукъ ва гьелъул хIажатазул цIунул. Мифологиял хабарбазда рукъалъул борохь, рукъалъул рухIал ва гIужалъул гIадамал лъазарула. Исламалъул таъсирлъун гьездаса бачIараб батIияб баяналъул хIакъалъулъ этнографиялъул батIияб хIалбихьи буго. МасихIияб контекст. Кавказалъул Албаниялъул тарихалда масихIиял марказ ва миссияби руго. Гьелъул хIакъалъулъ текстал, археология ва датаби цоцазда рекъон багьа гьаризе ккола. Апостолазул риваят жиндирго бакIалдаса гьаб заманалъул рукъалъул гIумру ялъуни гьаб заманалъул халкъалъул киналго дадацалъул иман чIезабуларо. Исламалъул тIибитIиялъул тIоцебесеб лъагӀел. ГIалимзабаз гьел VII–X гIасруялъул Жанубияб Дагъистаналъул мусульманазул контактазда рекъон рихьизарула. ЦIияб иман тIасабищин цо актлъун букIинчIо: сиясияб таъсир, вагIазчилъул хIалтIи ва гIадатазул гъоркь кквей цIакъабго тIибитIун букIана. Щун Лучекалъул дата батIияб баян гьабизе кколеб. Лучекалъул хъвай-хъвагIай 128 соналъул хиджралда (745–746 сонал) хIисабалде босун буго. А. Р. Шихсаидовас гьеб сомнительнияб хIисабалде босун букIана; гьелъ халкъалъул иманалде вачIараб сон чIезабуларо. Рутулалъул ханака. Дагнаследиеялъ 1150 соналъул датагун рихьизарураб 545 соналъул хиджралъул хъвай-хъвагIай суфиязул общежитие бан букIараб хIакъалъулъ бицунеб буго. Гьеб XII гIасруялдаса байбихьараб мусульманазул гIумруялъул батIияб шагьидлъун буго, гьелъул байбихьиялъул точнияб дата гьечIо. Мажгит ва строительниял хъвай-хъвагIаял. XIII гIасруялъул документаз Рутулалъул мажгиталда гьабураб хIалтIи бицунеб буго. 683 соналъул хиджралъул хъвай-хъвагIай 1284–1285 соназда рекъон буго. Гьаб гIадин хъвай-хъвагIаял историялъулремонтал риваятаздаса батIиял гьаризе кумек гьабула. БакIалъулаб суфиязул ракIалда рещтIи. С. М. Махмудовас рутулалъул рухIиял мугIалимзабаз ва Мюхрекалъул ракIалда рещтIунел бакIаздаса бачIараб баян бицунеб буго. Гьеб бакIалъулаб хIалбихьи буго; гьелъул интерпретациял киналго жамгIиятазда ва заманазда тIад хIалбихьи гьабичIого тIибитIизе бегьуларо. Суннияб мазгьаб. Иманалъулаз рутулалъул суннияб ислам тарихияб куцалда рекъон букIана. ЖамгIияталъул динияб мазгьаб гьаб гIадамалъул жиндирго иманалъул хIакъалъулъ бицунеб гьечIо. Святыняби ва бакIалъулал гIадатал. Азарбижаналъул рутулалъул жамгIиятазда гIумру гьабулел бакIал ва мусульманазул дугIаби цогидал цIунулъул гIадатазда цадахъ рукIин баян гьабун буго. Гьеб батIиял жамгIиятаздаса бачIараб баян буго, исламалъул тIасабищулал къагIидабазул сияхI гьечIо. Советалъул заманалъул къанун-къагIидаби ва цIигьин. Антидинияб политикалъ институтал ва лъай кьей къанун-къагIидабазда гъоркь босун букIана, советалъул заманалъул ахиралдаса байбихьун гIурал диниял хIалтIаби цIигьин гьарун руго. Киналго Дагъистаналъул процессалда гIадатаздаса бачIараб батIи-батIиял пикрубиги рукIана. Ид гьаби. Тулалъул областалда гочарал гIадамал гьабураб хIалбихьиялъ Ураза-байрам, Курбан-байрам ва бакъалъул Эр, ялъуни Навруз рихьизарула. Мусульманазул идал моцIалъул календаралда рекъон руго, бакъалъул ид бакъалъул циклгун бухьараб буго. Гьанжесеб заманалъул динияб гIумру. Гьанжесеб жамгIиятаз дугIа, садакъа, хъизаналъул гIадатал ва мажгиталде ун рукIин батIи-батIиял даражабазда рекъон цIунун руго. Цо диаспораялъул гьабураб хIалбихьи киналго халкъалъул суратлъун кколаро.

Хал гьабулел магӀлуматал

МацӀ

  • Рутулазул мацӀ лезги мацӀазул гъветӀалда гъоркь букӀуна нахгун-дагъистаналъул мацӀазул хъизаналъул.
  • Алфавит битIун ккун буго 1990 соналъул 10 августалъул 128 номер бугеб къараралдалъ.

ТIибитIи ва рикIкIен

  • 2021 соналъул хъвай-хъвагӀаялда рекъон: Россиялда 34 259 рутулал; Дагъистаналда 27 043.

Маданият ва гIумру

  • Ашугазул поэзия буго рутулазул хъваралъул адабияталъул цебетӀеялъгун бухьараб.

Тарих

  • Хиджраялъул 545 соналъул хъвай-хъвагӀай буюрухъ гьабула XII гӀасруялда Рутулалда букӀараб ханакаялъул хӀакъалъулъ.
  • Лучекалъул 745–746 соназул датировка адабияталда батӀияб пикруялъул гӀадин бицунеб буго.

ТӀадгӀумруялъул хронология

  1. Бакьулъ гIасруялъул байбихьи

    Чыгыш Кавказ жана Кавказ Албаниясы
    Тарыхый аталыштар жана диний байланыштар ар кандай материалдарды салыштырууну талап кылат.

  2. VII–X кылымдар, изилдөөчүлүк мезгилдөө

    Исламдашуунун алгачкы этаптары
    Сефербеков рутулдарды Түштүк Дагыстанда исламдын таралышынын эрте аймагына киргизет.

  3. 745–746-жылдар талаштуу жазууда

    Лучек даталоосу
    Эрте күбөлүктүн чыныгылыгы жана чечмелениши талаш-тартыш жараткан; дата кабыл алынган жылы катары кабыл алынбайт.

  4. Хижранын 545-жылы, 1150–1151-жылдар

    Рутулдагы ханака
    Жазуу суфийлик жашоо менен байланышкан мекемени документтештирет.

  5. 1228-жыл

    Рутулдун курулуш жазуусу
    Күбөлүк жергиликтүү жамаатты жана курулушту уюштурууну изилдөөдө колдонулат.

  6. Хижранын 683-жылы, 1284–1285-жылдар

    Мечиттеги иштер
    Даталанган жазуу эстеликтин тарыхын көзөмөлдөөгө жардам берет.

  7. XVIII–XIX гӀасруялъул байбихьи

    Рутул магалы
    Саясий жашоо айылдык жамааттардын жана жергиликтүү бийлик ээлеринин айланасында курулат.

  8. 1830-жылдар

    Агабектин каршылыгы
    Аскердик кат алышуу самур коомдорунун жыйындарын жана Шамил менен байланыштарды жазат.

  9. 1839 сон

    Жаңы саясий көз карандылык
    Рутул магалы россиялык башкаруу системасындагы Илису султандыгына кошулат.

  10. 1844-жыл

    Илису округу
    Административдик өзгөртүүлөр рутул жерлерин камтыйт.

  11. 1928 соналъул 22 ноябрь

    Рутул кантону
    Мурунку Лучек участкасынын базасында райондорго бөлүү долбоору бекитилет.

  12. 1929 соналъул 3 июнь

    Рутул району
    Кантон БАККтын токтому менен район деп аталып өзгөртүлөт.

  13. 1930-ел сонал

    Динлъулаб гӀумруялъе къаркъалаби
    Советтик динге каршы саясат окутуунун жана коомдук практиканын шарттарын өзгөртөт.

  14. 1963 соналъул 1 феврал

    Айылдык район
    Райондун административдик аталышы өзгөрөт.

  15. 1965-жылдын 12-февралы

    «Район» аталышынын кайтышы
    Чечим административдик кайра куруунун кезектеги этабын аяктайт.

  16. 1978 сон

    Г. Х. Ибрагимовдун тил сүрөттөмөсү
    Фундаменталдык грамматикалык эмгек жарык көрөт.

  17. 1979-жыл

    Музейдик фототайма
    Н. П. Соболева рутул айылдарын, ландшафтты жана транспортту документтештирет.

  18. 1980-абилел соназул ахир–1990-абилел сонал

    Ачык диний жандануу
    Коомдук мусулман жашоосунун институттары жана формалары калыбына келтирилет.

  19. 1990 соналъул 10 август

    Алфавит щула гьаби
    Дагыстан Өкмөтүнүн № 128 токтому рутул алфавитин бекитет.

  20. 1998 сон

    Орусча-рутулча сөздүк
    К. Э. Джамаловдун сөздүгү жарыяланат.

  21. XX–XXI кылымдардын чеги

    Жаңы көчүп келүүчү жамааттар
    Тула облусунда Дагыстандан жана Азербайжандан келгендердин жамааты түзүлөт.

  22. 2004 сон

    «Рутул тили: синхрония жана диахрония»
    Гь. ХІ. Ибрагьимовасул цІех-рех лъугьана.

  23. 2006 сон

    Ихрек диалекталъул словарь
    Къ. Э. Жамаловасул ва С. А. Семедовасул рутул-гІурус словарь басмаялда лъола.

  24. 2008 сон

    Фольклоралъул ва ашугъ поэзиялъул цІех-рех
    Ф. М. Ибрагьимовасул хІалтІи басмаялда лъола.

  25. 2011 сон

    Э. И. Исмаиловасул гІурус-рутул словарь
    МацІалъул лексикографиялъул база цебетІула.

  26. 2015–2019 сонал

    Кинаве экспедицияби
    BivalTyp типологиялъул базаялъе мацІалъул материал бакІалъула.

  27. 2020 сон

    BivalTyp данныял басма гьари
    ГІухьбахъараб базаялда Кина росулъул рутул материал баччана.

  28. 2021 сон

    Россиялъул халкъалъул рикӀкӀен
    34 259 рутулал рикІкІана, гьездаса 27 043 Дагъистаналда.

  29. 2022 соналъул июль

    Диалектологиялъул экспедиция
    НИУ ВШЭ-ялъ анцІго кІиго рутул росу цІех-рех гьабула.

Квен

  • Хинкал

    БатIи-батIиял формабазда гьабураб хIамир гьабураб квен гьанкIалъ, шурпаялъ ялъуни лъелалъул продуктазда цадахъ кьола. БакIалъулал гьабиялъул къагIидаби батIи-батIиял руго.

  • ЧIакъал ва заманалъул хьунул

    ХIамир гьабурал квенал хьунул, хIанчIи ва гьанкIгун гьабулаан. Лъелалъул продуктал ва гьанкI гьарун цIунун, мугIрузул хасалихъе тIамулаан.

  • Хъизаналъул квен

    Тулалъул хIалбихьи гьабураб жамгIияталда хъизаналъул рецептаз ва гIадамал тIамун кквейлъун гIадатал квенал цIунун руго. Автораз гочаралдаса хадуб идалъул квеналъул тIабигIат чIезабула.

ГӀадатал ва гӀамалал

  • Тухум-хъизан ва цоцазда кумек

    Тухум-хъизаналъул ва мадугьалазул бухьеналъ мал-мулк, хъизаналъул идал ва захIматалъул заманалда кумек гьаби цIунун букIана. Гьелъул формаби гочаралъул заманалда хисизарула.

  • Свадьбаялъул гIадатал

    Свадьбаялда хъизаналъул рагIи-багIи, цадахъ квен, сагьатал ва бакIалъулал гIадатал цоцазда бухьулаан. Тарихиял суратал гьанжесеб хъизаналъул тIасабищулал къагIидабилъун кколаро.

  • Бакъалъул ид

    Тулалъул областалда хIалбихьи гьабурал жамгIиятазда Эр квен-тIегь ва мадугьалазде ун рукIиналъ цадахъ буго. Гьелъ гочаралъул мухъалда бухьенал цIунизе кумек гьабула.

РетӀел

Шиназалъул ретIелъул сураталда «ухун» абураб ретIел-гурде, хеч, бешмет, тIогь ва кверчIч гъорлъе босула. ГIемерисеб бакI чIезебула гIарацалъул гIажаибал ва хьунул гьабураб хьитал. Гьеб бакIалъулаб вариант буго, киналго рутулазе цо комплект гьечIо.
Р. И. Сефербековас Рутул росулъ гьабураб хIалбихьиялъ гьанжесеб ретIелгун цадахъ хьунул гьабурал хьитал, кверчIчIал ва цогидал цебесеб ретIелъул жал цIунун рукIин рихьизарула. ГIумруялъул гIамру ва идалъул сабаб ретIел буссинабилалда таъсир гьабула.

Кьурдул

  • Идалъул кьурдул

    КучIдул, музыка ва кьурдул хъизаналъул идазда гъорлъ руго. Гьабиялъул формаби идалъул гIумру ва мадугьалзабазда цадахъ бухьеналгун цадахъ хисизарула.

  • ХIазе ва рихьизари

    Азарбижаналъул жамгIиятаздаса бачIараб сураталда «Чанчиялъул хIазе» абураб рехсола. Гьеб бакIалъулаб идалъул формалъун рикIунеб буго, киналго рутулазул репертуаргун цо гьабун кколаро.

Музыка

Ашугазул шигIруялъ текст, музыка, импровизация ва гIахьалчагIазул къец цоцазда бухьула. Рутулалъул гIадат гIемерал мацIазда бугеб мухъалда цебетIун букIана ва азарбижаналъул шигIруялъул маданиятгун цадахъ хIалтIун букIана.
К. Э. Джамаловас фольклоралъул темаби ва суратал Джамесеб Саларовасул, Хезерчи Гаджиевасул ва цогидал авторзабазул творчествоялде кквей хIакъалъулъ бицунеб буго. КьучIалдаса кьей ва хъвараб адабият цоцазда бухьараб тарих гьабула.

Пишаби

  • ТIегь ва хьунул гьабурал жал

    Рутулалъул гIадан руччабаз накъишалъул хьитал ва цогидал тIегьалъул жал гьарулаан. Гьаб гIадин жалаз мал-мулк гьабиялъул функция бакIалъулал накъишалъул къагIидабазгун цадахъ букIана.

  • Гамач ва цIцIцI

    Рукъалъул, хобзабазул ва рукъалъул жалазул накъиш гьабурал бутIабаздаса устазазул хIалтIи ва Жанубияб Дагъистаналъул декоративиял бухьенал хIакъалъулъ баян цIунун буго.

  • Строительство ва каллиграфия

    Рутулалъул юкъаралъул хъвай-хъвагIаял документация гьабула бутIа-бутIа гьаби ва гIараб хъвай-хъвагIиялъул маданият. Хъвай-хъвагIиялъул къо-моцI бихьизабула гьанир гьарурал хIалтIаби, кинабго здание жакъасеб сураталда гурони.

РакӀалъул бакӀал

  • Рутул

    Жергиликтүү жамааттардын ири тарыхый борбору. Баракчадагы документалдык сүрөт айылды 2013-жылдын апрелинде, азыркы курулуштар менен көрсөтөт.

  • Шиназ

    Рутул диалектилеринин атласына киргизилген айылдардын бири. Анын сүйлөө жана маданий өзгөчөлүктөрү башка айылдардын материалдары менен катар изилденет.

  • Ихрек жана Мюхрек

    Жергиликтүү говорлордун жана тарыхый маданияттын маанилүү борборлору. Мечит архитектурасынын эстеликтери жана жергиликтүү салттар өзүнчө сүрөттөөнү талап кылат.

  • Хнов жана Азербайжандын жамааттары

    Элдин географиясы азыркы райондук жана мамлекеттик чек аралардан өтөт. Жамааттар өз байланыштарын жана маданияттын жергиликтүү варианттарын сактап калат.

ЦӀарал: хӀалтӀизабиялъул мисалал

Бихьиназул

    ЧӀужуязул

      ГӀадамал ва культуралъул ракӀалда рекъон чӀезаби

      • Джамесеб Саларов

        Рутул ашугу жана акыны, анын чыгармачылыгы фольклор менен адабияттын байланыштарын илимий изилдөөдө каралат.

      • Хезерчи Гаджиев

        Ашук-акын, анын чыгармаларында изилдөөчүлөр салттуу мотивдердин, образдардын жана жанрлардын өнүгүшүн байкашат.

      • Светлана Махмудова

        Лингвист жана рутул тилин изилдөөчү, грамматика жана рухий маданият боюнча эмгектердин автору. Илимий сүрөттөө жана адабий иш тилди сактоого катышат.

      Медиа

      Фотогалерея

      Рутул росу, Дагъистан. Документалияб сурат Fred Schaerli, 4 апрел 2013 соналъ · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 UnportedFred Schaerli · CC BY-SA 3.0 Unported · WebP-алде конверсия · CC BY-SA 3.0 Unported; https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/; Fred Schaerli, 2013; converted to WebPФотография

      Авторлъи ва лицензиял суратазда гъоркь хъваралда бихьизарун руго.