← Еррига къаьмаш
Къулбаседа Кавказ · Адыгей
Адыгаш (черсаш)
Адыгэ
Адыгаш, черсаш: адыгейхой, кабардийхой а шапсугаш а истори, метташ а оагӀув а. Исторически тайпанаш, дина Ӏадаташ, Кавказа тӀом, диаспора а дикка хронологи а материалаш а.
Лагонакски лоамаш: Ӏалаьма Ӏалаьматашка тӀатеха сурт · сурт
Мотт
Адыгейски а кабардино-черсески а
Доьзал
Абхазо-адыгей дезал, адыгей гаьна
ДуӀарал
ДӀаяздаьрашкара тайп-тайпара категореш; цхьа дукхал дунен тӀа дац
Истори
Юкъера цӀии хӀанзара цӀерийи. Адыгэ адыгай юкъера шоай цӀи я, цаӀ цӀераш черсеш аьнна евзаш а. ХӀанзара цӀераш адыгейш, къабардийш, черсеш, шапсугаш уйлаеш йола, амма тӀеххьара цхьатарра йоацаш йола идентичноста тӀегӀаш гойташ я. 2022 шерара академически монографи тӀагӀоме хьажаш я цаӀ. Ер оагӀув шуьйра адыгей юкъарленгах лаьца я, Адыгей Республика бахархойх мара а.
Малхбузеи малхбоалеи Черсече. ЗӀилбоаьн-малхбузехьен Кавказа исторически юкъарленгаш меттаца, дувцараца, культураца вӀаший бувзам болаш хиннаб, амма цхьан хӀаманна цхьа паччахьалкхе оттадаь дац. Кабарда адыгей дуне малхбоале дакъа хиннай; малхбузе юкъарленгаш шоай политически тоабаш хиннай. Исторически гӀайнаш механически хӀанзара республикашка дӀатоха йиш яц.
Тоабаши юкъарленгаши. Абадзех, бжедуг, шапсуг, кхы а тоабай цӀераш исторически юкъарленгаш гойташ я, цхьа тӀехьагӀа мара яц. Княжески лаьтташи гуламаш боккха роль йолаш йола юкъарленгаши цхьана хиннай. «Аристократически» аьннаи «демократически» аьннаи йола терминаш хӀанзара демократи гойташ яц, тоаба чухулара башхаллаш а дӀаяхаш яц.
Лоамара наькъашца йола юкъаметтигаш. XVIи XVIII бӀаьшерашкара дипломати адыгей Ӏаьдалхой Москва паччахьалкхенца, Кърымца, Османий имперенца бувзамаш хиннаб. Союзаш хувцалуш хиннай; цхьан княза барт цхьана хана массанена адыгей юкъарленгаша тӀаьхьа доацаш хиннай.
ТӀоми ницкъаца дӀабахари. XIX бӀаьшара чу эрсий Кавказ дӀалоцар юрташ халаярцаи бахархой дӀатохарцаи хиннаб. ЗӀилбоаьн-малхбузехьен Кавказе 1864 шера тӀом чакхдалар Османий импере дукха нах дӀабахарца, нах баларца, даьхе йоаярца бувзам болаш ба. Ер хӀамаш маьрша дӀабахарца цхьатарра яц.
Диаспори юхабари. Адыгей юкъарленгаш Туркеи Гаргарча Малхбоалеи хьаяьннай, тӀехьагӀа кхы а мехкашка а. Документаш гойташ я XIX бӀаьшера тӀехьагӀаи XX бӀаьшера доладеннача хана дӀабаьхараш Кавказе юхабара гӀерташ хиннаб, административни новкъарлонашца духьала а кхийташ. Дунен тӀа мел йола диаспора дукхалла цхьа бӀарчча тешаме таьрахь ер даькъе яц.
XX бӀаьшери хӀанзари. Советски автономеш, школер дешар, литература, культурни учрежденеш юкъарленга дахар хувцадаьд. Таханарча денна мотт Ӏалашъяр дезала чухулара дӀалувцарага, школеи юкъаметтигашкараи тӀехьагӀа да, диаспоре а. Этнически хилар, гражданалла, мотт, дина харжам къоасташ хьажаш да.
Исторе тайпаш а тоабаш а
«Тайпа» яха дош мишта кхетаде. Исторе литературе адыгий мехка-тайпанийи субэтносийи тоабаш аьнна цӀи йоаккх. Цар цхьаьнакхетар, барт а цӀераш а хувцалуш хиннай; тайпа цӀераца, ваьрца е хӀанзара республикаца цхьатарра дац. Материалашка тоабий дукхал нийса яц, цудухьа цхьа цӀайизаш йола тептар цхьаъ болаш хила тарлуш ма дац.
Абадзехаш. Малхбузехьара адыгий доккхий тоабаех цаӀ; абадзехий диалекта традици марагӀашка а Ӏеш я.
Бжедугаш. Малхбузехьара адыгий тоаба, Адыгее Ӏеш йола диалекта традици йолаш.
Шапсугаш. Ӏаьржа фордаи Кубаньи йисташкаца уйла йоах. Шапсугий диалект Кавказе Ӏеш я; хӀанзара белгалдаккхар исторически политически бартаца тӀехьажадац.
Натухайцаш. Малхбузехьара адыгий доккха юкъаралла, историкаша абадзехашцаи шапсугашцаи цхьана белгалъю.
Темиргоевцаш, е чемгуаш. Цар диалектаца юххьанцара адыгей литературни мотт хьахинна.
Бесленеевцаш. Исторе адыгий тоабаех цаӀ; материалашка лоархӀамегӀа юкъараллех къаьсташ хьажа.
Кабардинцаш. Малхбоалехьара адыгий юкъаралла, исторически Кабардаца уйла йоах. ХӀанзара цӀи исторически политически мехкашца цхьатарра яц.
Хатукайцаш, жанеевцаш, мамхегаш, махошевцаш. Исторе тептарашка шоай цӀерашца хьоахаю; юкъаралла кӀезигаяккхар е хувцар цун цӀерагӀа дезал дагахьа дӀадаларг Ӏо а доацаш.
Егерухайцаш, адамиевцаш, шегакаш, хакучаш. Гойташ да шийтта цӀерах лаьца езаш йола схема лоархӀамегӀа ялараш шорта хилар. Тоаба белгалъяккхара тӀегӀа шераи автораи тӀера доал.
Убыхаш: башха кхетам. Адыгашца культурацаи историцаи чӀоагӀа уйла йоах, амма шоай мотт хиннай. Уж юкъара черкесий тептарашка чуяккхарца уж шеш къаьсташ хилар кӀалхара дала безац.
Мотт
Адыгейи къабарди-черсеси абхазо-адыгей дезала адыгей гаьна чу гаргара гергарча метташ я. Адыгей литературни мотт дукхагӀа темиргоевски диалекта тӀа оттадаь да. Бжедуги шапсуги метташ таханарча денна леладеш да; абадзехи мотт исторически лаьтта тӀа цагӀа диаспоре чӀоагӀагӀа гойташ да.
Къабарди-черсеси шоай литературни нормаи йоазув истори а йолаш я. ХӀанзара кириллица 1936 шера чу яьккхай, адыгейчун 1938 шера чу. Цул хьалхагӀа кхы а графически системаш леладаьд, Ӏарбийи латинийи цагӀчохь а.
Убыхи шоайтара мотт хиннаб, дукхагӀа убыхаш адыгей метташ а ховш хиннаб а. Культурай исторически гаргаллар къабардий е шапсугий диалект аьнна ца хувцалу. Лавров монографен шира терминологи меттай классификацех лаьцача ханага хьажа дезаш да.
Мотт бувцаш болчара дукхали этнически дукхали ши тайпара гойтам я. Мотт Ӏомадара института статистика ер 2010 шерара переписига хьажаш я.
Дин а, дийна тархьар а
МеттагӀа бола тешамаш. Дуне тӀара динаш даржале хьалха Ӏаламаца, бахамаца, юкъарлен дахарца йоазош хинна меттагӀа культураш а, Ӏадаташ а. ТӀехьара этнографически тептарашца эрш ца деш хьадаьнна йиш яц массайолча тоабай цхьа цхьан динах хьадаьнна эзар шерашка яьлча.
Юкъера бӀешерашка керста ди. Керста зӀамагӀаш хьадаьнна Ӏаьржа форда йистера а, гӀинбухера Кавказа юкъарча меттешкара а. Византийски, Абхазски, Алански Ӏаткъам, тӀаккхагӀа генуэзски колонейца зӀамагӀаш тайп-тайпара заманашка а, тайп-тайпара меттешка а хинна. Килса институташ даржаро меттагӀа Ӏадаташ дӀаяларг ца гойташ хинна.
Ӏадаташ цхьана дахар. Цхьа заманара новкъосташ адыгски юкъарлен тешам тайп-тайпара дувцаш хинна. Из кхетадаь дӀа а хинна динах лаьца тайп-тайпара хьал а, меттагӀа хьаькъалаш керстача а, бусалбача а Ӏадаташца цхьана дахар бахьан долаш. Ер сурт чӀоагӀагӀа да кхоъ чӀоагӀа къоастадаь замана тӀехьагӀа дӀаяларца.
Ислам даржара никъ. Керда замана хьалхагӀа Кърымски ханаца а, Ӏосмански империца а зӀамагӀаш, хьехамчаш, юххьанцара мах а, меттагӀа болагӀача наьха зӀамагӀаш лоархӀаме роль леладаьд. Ислам тӀаэцаро мел лоадам болаш дӀадахад: Ӏаьдалара бераме тӀадийзар цхьацца юрташка дӀагӀо тӀаэцараца нийса хиннабац.
XVIII а, XIX а бӀешераш. Ислам тайп-тайпара сихагӀа чӀоагӀдаьд. Кавказски тӀом болаш хиннача замана бусалбача Ӏадаташ тӀех цхьанатохара маӀан тӀаэцад. Малхбузера юкъарлений а, Кабардай а динах лаьца истори цхьа цхьан таьрахьца ца тахка деза.
Суннийски Ӏадат. Адыгай коаьчагӀа исторически исламски Ӏадат суннийски ба, дукхагӀа ханафитски мазхаб ба. Ер тайпара хилар массайолча сага тӀа тӀадиллар ца деза. Маьждигаш, динах лаьца дешар а, дезала Ӏадаташ а динах лаьца дахара тайп-тайпарагӀа дакъош да.
Хабзэ а, ди а. Адыгэ хабзэ Ӏадаташ, юкъарлен зӀамагӀаш, лоархӀам а, юкъарлен лелараш а чулоацаш да. Из шариатаца цхьатарра дац, массайолча адыгай цхьа динах нийса цӀи а яц. Ӏилман литературе адыгагъэ эхь-бехк а, цунна гойта Ӏадаташ а къоастадаь да.
Православни адыгаш. Православни кабардински юкъарлений истори, масала, Моздокца а, XVIII бӀешарара дӀабахарашца а бувзам болаш я. Ер юкъарленаш хиларо гойта адыгай белгало цхьа динах тӀагӀо ца бовлаш хилар.
Советски зама. Советски динах духьала политика динах лаьца учрежденеш а, юкъарлен Ӏадаташ а тешшадаьд. Дезала а, меттагӀа Ӏадаташ а тайп-тайпарагӀа Ӏеш хинна; дунегӀара культура массехк тӀегӀа наьха дахара лоархӀаме дакъа хинна.
СССР йохаяьлча тӀехьагӀа. Динах лаьца болх а, тешам а Ӏадаташ а юкъе йола зӀамагӀаш а юхадаьннад. АргӀан талламаш бусалбаш, тайп-тайпара керсташ а, дунегӀара позицеш а дӀатох. Хьалхара шерашкара меттагӀа хаттараш массайолча адыгай а, диаспорай а керда статистика санна ца хьаю.
Хьажачараш дола хоам
Мотт
- Адыгейи къабарди-черсеси адыгей гаьна чу баьб абхазо-адыгей дезала.
- Адыгей кириллица 1938 шера чу яьккхай; къабарди-черсеси 1936 шера чу.
ДӀадилла а дукхал а
- Адыгей юкъарленгаш Кавказеи арара диаспореи Ӏеш. XIX бӀаьшарара дӀабахар дукхагӀа ницкъаца хиннаб.
ОагӀув а дахар а
- Наследия реестро шичепщин ярарци циновкаш дуцарци документ яьй.
Истори
- Адыгей тоабай исторически тептараш ханаши къоастадаьраши тайпара къоасташ я.
- Кавказ тӀом ЗӀилбоаьн-малхбузехьен Кавказе 1864 шера чу чакхдаьннад.
ДӀаьха хронологи
Юкъера бӀаьшераш
Ӏаьржача форда йистера керста юкъазагӀашКилса Ӏаткъамаш тайп-тайпара лоалахача юкъашкара дӀасадоагӀаш хиннаб; меттигера Ӏадаташ дӀахо лелаш хиннай.XIII–XV бӀаьшераш
Генуя колонешца юкъазагӀашКатолически миссеш форда йисте керста Ӏаткъама никъ хиннай.XVI–XVIII бӀаьшераш
Малхбузехьара Черкеси а, Кабарда а тоабашМаьраша кӀоаргагӀа тайп-тайпара урхалла кепаш йолаш массехк меттигера тоабаш ювцу.XVI бӀаьшу
Массане агӀора дипломатиАдыга урхалхой Москваца, Кърымца, Османий империца юкъазагӀаш хиннаб.Керда зама юкъера ханаш
Ислам дӀасагӀа мел йодашХуламаш а, арара юкъазагӀаш а дина гонаш хувцаш хиннай, хӀаьта еррига юкъараллаш цхьана хана дӀасагӀадалаш хиннадац.XVIII бӀаьшу
Кабарда дина бахамашка хувцарашИсламски институташ чӀоагӀдаьд; меттигера Ӏадаташ а, керста юкъараллаш а дӀахо лелаш хиннай.1763 шу
Моздок гӀап йилларУкх меттиге православни кабардинхой дӀабаьхараш а, керда гӀай дӀалоацаш дола юкъе а истори хьахиннай.XVIII бӀаьшера тӀехьараи XIX бӀаьшера хьалхари
Юкъара урхалла тайп-тайпара кепашЭлашкара лаьтташ а, гулламаш чӀоагӀа роль лелаеш йола юкъараллаш а тайп-тайпара никъ леладаьд.XIX бӀаьшера хьалхара ах
Ногмовс дувцарш гулдеш, мотт Ӏомадеш хиннавДешара болх шоай тархьар тахкара хьалхара йоза-бух беш хиннаб.XIX бӀешо
Кавказа тӀомИмперен тӀеман дегӀадалар адыгашкара бахаш-Ӏашар а, бахара гӀуллакх а хувцаш хиннаб.1858–1864 шераш
ДӀалоацара тӀеххьара мурТӀом а, бахархой нийса боацаш дӀабахар а бахьан долаш, тархьара мехка бахархой тӀехӀоттаме кӀезига хиннаб.1861 шу
«Адыгей халкъа тархьар» арахийцаШора Ногмова болх валлалца арахийца хиннаб; цул тӀехьа редакцен тӀатохамашца юха арахийца хиннаб.1864 шу
Кавказа ГӀинбухен-Малхбузен дакъа тӀом чакхдаларДукха бахархой дӀабахар а, нах балар а тархьара дагара коа тӀех боккха лазар хиннаб.XIX бӀаьшера шоллагӀа дакъа
ФуъагӀара юкъарленаш хьахиларДӀабаьхараш Османой импере чу вахар хьадеш хиннаб; диаспоран тешаме юкъарленаш хьахийнай.XIX бӀаьшера тӀеххьара а, XX бӀаьшера юхь а
Кавказе юхагӀа волаш хьажарашАрхиваш тӀа дӀаязбина дӀабаьхараш юхагӀа волаш деча хьажараш а, административни новкъарлонаш а.1891 шу
Ногмова болх юха арахийцаБелгалой а, вахара тархьарца а арахийцара адыгей историографи кхиайо.1910 шу
Музее циновкаш гулдарА. А. Миллера экспедице Кубански областа юрташкара хӀамаш эцар.1921–1922 шераш
Кабарди автономи хьахиларАдминистративни гӀулакх хувцаш хиннаб; 1922 шера Кабарди-Балкари автономни область хьахийнай.1922 шера кӀимарса 27 ди
Адыгей автономи хьахиларЕр таьрахь керда административни гӀулакхаца бувзам болаш ба, халкъа хьахилараца а бувзам бац.1920-гӀа шераш
Школа а, керда алфавиташ аНаьна меттала дешар шордеш хиннаб, зорба а, йоза-культура а кхиайо.1923 шу
«Адыгэ макъ» газетЗорба-газеташ адыгей литературни метта коа тӀех лоархӀаме моттиг хиннай.1924 шу
Кабарди латиница йозаКерда графиках дешара а, литературни а арахийцараш арахоадеш хиннай.1936 шу
Кабарди-черкес метта кириллицаКерда алфавито латиница бух дӀаийцай; цул тӀехьа цунна тӀатохамаш даьд.1937 шу
Адыгей драматически театрПрофессиональни сцена литературни мотт кхиайтара гӀирсаех цаӀ хиннай.1938 шу
Адыгей кириллицаКириллица бух бола йоза чудаьккхад, из тӀатохамашца таханарг кхаччалца лелаш да.Советий зама
Динан вахара тӀагӀоллаш хиннарашДин духьалара политико юкъарлен вахар хувцаш хиннаб; дезала Ӏадаташ цхьанзамаза Ӏехаш хиннай.1948 шу
Тембот Керашева проза къоастадарЙоазонхочо паччахьалкхен преми яьккхай «Иразца никъ» роман бахьан долаш.1974 шу
Нарта эпос Ӏилмангара арахийцаАдыгей турпала эпоса тексташ а, гочдараш а Ӏилмангара белгалонашца арахийцай.1990 шу
Адыгей циновка исбахьален тӀа деша китабЗамудин Гучева болх пхьегӀан дӀаяздара а, дӀалуцара а дакъа хиннаб.1991 шера кӀимарса 3 ди
Адыгей республика хьахиларЗаконо РСФСР чура автономни областа статус хувцадаьд.1995 шера саькура 10 ди
Адыгей Республика КонституциРеспубликанни бакъона статус чӀоагӀдаьд, паччахьалкхен меттаех лаьцараш а чулоацаш.2010-гӀа шераш
ХӀанзара динах лаьца талламашАренашкара материалаш гойташ да тешам, этносий культураи дуне тӀара вахари цхьанне тайпара цхьаьнатохараш.2022 шу
Академе монографи «Адыгаш»Таллама институтий цхьана арахоадаьра адыгейцаш, кабардинцаш, черкесаш, шапсугаш лаьца хьажа.2023 шера денз
Циновкаш дегӀа хьадеш дешашХалкъа культура гӀулакхче гӀирсашца болх бе хьаькъал дӀалуш курсаш хьаю.
Кхача
Щипс а пастэ
Щипс соусаши доацаш дола дезал я, цунах лаьцаш меттигашкахь кечдараш а хул. Пастэ кӀоарга каша цунца цхьана юкъаяьдаш йолаш ю. Адыгейхой, кабардинхой, шапсугхой ерригашта цхьа рецепт яц.Шура культура
Шура а, шураца йола кхача а бааш тӀехьашка дӀалоацаш латташ да. Исторически баа хана а, бахама а тӀатехаш хиннаб; Ӏида-стол еррига дезалашкара юкъера меню гойташ яц.Хьалюж а, дезала рецепташ а
Бедаргах деш дола хӀамаш, шура чу а йоаллаш, тайп-тайпара меттигашка кечду. Таханлера ресторана чу дӀаювгӀар исторически цӀагӀа хиннача столаца тара яц.
Ӏадаташ
Адыгагъэ а хабзэ а
Тохамашка къоастаду адамийлга, сий-лара, хьаькъал, майрал а, сий а. Из эхь-бехка идеал я, хӀаьта массазара сага цхьатарра лелара тӀаьхьа дӀааларг долаш дац.Хьаша а, тӀехьеи-даьреи юкъера ювцараш а
Хьашийлга, моаршаллаца дӀаалара низам а, сийлахьаца дӀаалара а наха юкъера юкъазагӀаш низаме лоацаш да. Этика юкъараллаца цхьана хувцалуш я; цун исторически сурташ таханлера бакъонах дӀалоацаш яц.Ловзара ювцараш
Ловзар дезала юкъера дувцарашца, хьаший этикетца, музыкца, ловзара джэгуца вӀаший тохаш хиннаб. Кепаш а, хӀамаш дӀадахара раьгӀа а тоабашкара тайп-тайпара хиннаб.
Барзкъоаггаш
Газырницаш йола къонахчун черкеска, бешмет, тӀехк а, куй а вовшех тоадаь дегӀа тӀеювгӀараш ю. Цун элементаш лоалахоша а дӀалоацаш хиннай: черкеска шира сурта тӀа сага этнически ваьгӀара тӀаьхьа тоъал билгало яц.
Кхалсагашкара Ӏида-дегӀа тӀеювгӀарашка юкъеягӀай хиннай дегӀа йӀаьха коч, тӀехк, кийчараш а, куй а; маӀаш меттигах, ханах, хьаштагах тӀатехаш хиннай. Музея хӀама цун маьра а, хана а белгалдаккхаш дӀаязъе деза, таханлера сценически костюм ширача юкъера дегӀа тӀеювгӀарашкара къоастаде деза.
Халхараш
Зафак
ШийнагӀа халхабаь ловзар малхбузехьара адыгашкара ловзара джэгу тӀа довзаш да. Цун кхоачам шийнагӀача наькъаша а, гонахьара меттигаша а бакъоний тӀатехаш да.Удж
Гонахьара ловзар Ӏида-ювцарашка дӀалоацаш латташ да. Ловзарашкара сурташка цун меттиг ловзарий раьгӀагӀа тайп-тайпара хиннай.Исламей а, меттигера кепаш а
Шапсугхой ловзарашка шоай ловзарий тоабаш дӀаязъяьй. Еррига адыга ловзараш цхьан номера тӀа «лезгинка» оалаш долча цхьан сценически цӀерах дӀатоха йиш яц.
Музыка
Шичепщин ширача хьаьший тӀоараш тӀа лекхаш дола кечал я. ТӀоарашта а, Ӏаьдалашта а исторически дийнача говра цӀока леладаьд; цун дешаргашца дитта, тӀоараш тӀадахара а, строя а хаш хила деза. ТӀаьхьен реестра мастераш, лекхараш дӀаяздараш а, Ӏамал дӀалуш дола хӀамаш а дӀаязду.
Нарта эпос дувцараш, поэзи а, лекхара Ӏадаташ а вовшех тохаш да. Сосруко, Сатаней, кхыдола персонажаш эпоса дунех да. Эпос культура тохкаш эргаш да, хӀаьта из бакъдолча тептара санна дешаш дац.
Пхьарсалаш
Публика циновкаш
Орнаментальни циновкаш баьцах деш долча хьаьший тӀа дувлаш да. Уж цӀагӀа а, Ӏадаташка а леладаьд; Ӏамал хьаькъалхочо дешархочунга дӀалуш да.ДегӀа тӀеювгӀараш а, кийчараш а
Коч тегар, цун тайпадаккхар а, кийчараш дар а костюма историца вӀаший тохаш да. ХӀама цун маьра белгалдаккхаш музея сурт оттаде деза, орнамент тара хилар мара тоъал дац.Музыкальни кечалаш дар
Шичепщин мастера балда кӀоаргагӀа кечдар, тӀоараш а, Ӏаьдал а кечдар а юкъедоагӀа. Таханлера пхьарче а, лекхархой дӀаяздараш а ер технологи лораеш гӀо до.
Дагара меттигаш
Адыгея Республикан национальни музей
Майкоп, Советская, 229. Музея гулламаш истори а, материальни культура а хӀамашца маьраш белгалдаккхаш тохка йиш ло.Тембот Керашев цӀера литературни музей
Майкопе улла мемориальни квартира яздархочунга а, адыгей литература историга а лерина я.Кабарда а, Прикубанье а
Исторически бахаш хинна меттигаш адыга истори тайп-тайпара мурашца вӀаший тохаш да. Цун гӀайнаш а, политически тоабаш а ханаца хувцалуш хиннай.Ӏаьржача форда йист
Форда йистера адыга юкъараллаш шоай меттигера Ӏадаташ лорадаьд. Шапсугхой мотт Краснодар края юрташка дӀахо лелаш да.
ЦӀераш
МаӀачара
- Пшимаф (адыгей; ираздаь князь)
- Шумаф (адыгей; ираздаь говрахо)
- Тугуж (адыгей; борз)
- Саусрыко (адыгей, нарта)
- Тотреш (адыгей, нарта)
- Тхаишау (адыгей)
- Афамгот (адыгей; эшаш дола бер)
- Абрег (адыгей)
Кхалсагаш
- Гошмаф (адыгей)
- Гошдах (адыгей)
- Гошнаг (адыгей)
- Мазаг (адыгей)
- Мезгуаш (адыгей)
- Наго (адыгей)
- Нахдаха (адыгей)
- Надах (адыгей)
Нах бӀеха нах а, культураца йоаза пӀаьра а
Шора Ногмов
Просветитель, дувцараш гулдархо а, метта тохкамхо а. Цун «История адыхейского народа» историографи важни памятник я; дувцарашкара хоамаш кхыдола маьрашкаца вӀаший тохаш хила деза.Тембот Керашев
Яздархо, национальни проза дегӀадаккхар фольклора тӀа безамца вовшех тохаш вар. Исторически романаш а, повести а художественни произведенеш ю.Замудин Гучев
Циновкаш мастар а, тохкамхо а, музыкальни кечалаш деш вар. ТӀаьхьен реестра цун дешарга а, пхье лораяра а юкъедаккхараш дӀаязду.
Медиа
Сурташца галерея
Иллюстрацеш портала духьа даь да, документальни сурташ яц уж.