ნოღაელები

ადრეული რწმენები და მასალები. ისლამამდე მემკვიდრეობას იკვლევენ მითების, ფოლკლორის, რიტუალებისა და ლექსიკის მიხედვით. სხვადასხვა ეპოქისა და ჯგუფის მასალები ტრადიციის ცვლილებებს ასახავს, ამიტომ ერთიანი უცვლელი „ნოღაელთა უძველესი რელიგიის“ რეკონსტრუირება შეუძლებელია. თენგრი, ცა და ბუნებრივი ძალები. ტრადიციაში შემორჩა წარმოდგენები თენგრიზე, მზეზე, მთვარესა და ბუნებრივი ადგილების სულებზე. ისლამის გავრცელების შემდეგ ძველ სახელებსა და ხატებს შეიძლებოდა ახალი მუსლიმური გააზრება მიეღოთ. წინაპრები და მფარველები. წინაპრების ხსოვნასა და გამოჩენილი ადამიანების საფლავების პატივისცემას მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა რელიგიურ კულტურაში. მკვლევარები განიხილავენ, როგორ ერწყმოდა ასეთი პრაქტიკა მუსლიმ წმინდანებზე წარმოდგენებს. როგორ მოვიდა ისლამი. ნოღაელთა წინაპრების ისლამზე მოქცევის ძირითადი ისტორიული კონტექსტი დაკავშირებულია ოქროს ურდოსთან და სტეპის მუსლიმურ კავშირებთან შუა აზიისა და ვოლგისპირეთის ქალაქებთან. ეს განსხვავებული გზაა არაბთა ლაშქრობებისაგან მთიან დაღესტანში. ბერქე და ადრეული მუსლიმური კავშირები. მუსლიმი მმართველები და თემები ჯუჩის ულუსში უზბეკამდე არსებობდნენ. ხან ბერქეს მიერ ისლამის მიღება XIII საუკუნეში არ ნიშნავს ყველა მომთაბარის ერთდროულ მოქცევას ან უკვე ჩამოყალიბებულ ნოღაელ ხალხს. უზბეკის ეპოქა. XIV საუკუნის პირველი ნახევარი, რომელიც ხან უზბეკის მმართველობას უკავშირდება, ისლამის გავრცელების მნიშვნელოვანი ეტაპი გახდა დეშთ-ი ყივჩაყში. რწმენის გავრცელება გრძელდებოდა ქადაგების, პოლიტიკური კავშირებისა და ადგილობრივი თემების მეშვეობით. ედიგუ და მომდევნო თაობები. XIV–XV საუკუნეების მიჯნაზე ედიგუ მუსლიმურ რელიგიურ ცხოვრებას უჭერდა მხარს. ნოღაელთა ურდოს დროისთვის ისლამი უკვე მისი პოლიტიკური და კულტურული სამყაროს მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენდა. სუნიზმი და ჰანაფიტური მაზჰაბი. ნოღაელთათვის ისტორიულად დამახასიათებელია სუნიტური ისლამის ჰანაფიტური სამართლებრივი სკოლა. იგი განსხვავდება დაღესტნის რიგ მეზობელ ხალხებში გავრცელებული შაფიიტური სკოლისაგან; ორივე სუნიზმს მიეკუთვნება. მომთაბარე საზოგადოების რელიგია. იარლიკაპოვი გვიჩვენებს, რომ დამკვირვებლისთვის ჩვეული მკვიდრი ფორმების არარსებობა რწმენის არარსებობაზე არ მიუთითებს. მეჩეთები, მოლები, სწავლება, ლოცვა და ოჯახური რიტუალები სხვადასხვა ადგილობრივ პირობებში არსებობდა. სუფიური კავშირები. ენციკლოპედიური სტატია განიხილავს იასავიისა და ნაყშბანდიის ტრადიციებსა და შემდგომ კავშირებს მუსლიმურ ცენტრებთან. მათი გავრცელება დროისა და ჯგუფების მიხედვით იცვლებოდა; იგი არ მთავრდება ერთ საძმოზე მთელი ხალხისთვის. მითოლოგიური ხატები. ფოლკლორში დაფიქსირებულია ალბასლი, აზდაა, პარი და სხვა პერსონაჟები. მათი გვიანდელი აღწერები ურთიერთქმედებს ისლამურ წარმოდგენებთან ჯინებსა და შაიტანზე. ფოლკლორული ხატი არ უდრის ყოველი თანამედროვე ადამიანის სარწმუნოებას. დღესასწაულები და კალენდარი. ორაზა-ბაირამთან და ყურბან-ბაირამთან ერთად ცნობილია გაზაფხულის ნავრუზი. ისლამური დღესასწაულები მთვარის კალენდარს მიჰყვება, ხოლო გაზაფხულის დღესასწაული მზის წლიურ ციკლს უკავშირდება. ეს სხვადასხვა კალენდარული ტრადიციაა. საბჭოთა შეზღუდვები. მეჩეთების დახურვა და სამღვდელოების დევნა ზღუდავდა სწავლებასა და საჯარო პრაქტიკას. რიტუალებისა და ცოდნის ნაწილი ოჯახებში შემორჩა. იარლიკაპოვის მონოგრაფია ამ ცხოვრებას განიხილავს როგორც ერთიანი მუსლიმური კულტურის ისტორიას პრაქტიკის სხვადასხვა დონეებით. აღორძინება და თანამედროვე ცხოვრება. 1980-იანი წლების ბოლოდან განახლდა ღია რელიგიური საქმიანობა და ჰანაფიტური მემკვიდრეობის განხილვა. დღეს რიტუალებში მონაწილეობის ხარისხი და პირადი რწმენა განსხვავებულია. მკვლევარის 1990-იანი წლების დაკვირვებები არ გამოიყენება 2026 წლის უცვლელ აღწერად.